Zaćmienie Słońca nad Polską
Środa, 12 sierpnia 2026 roku, przyniesie nie lada gratkę dla fanów astronomii i nie tylko. W godzinach wieczornych na horyzoncie zarysuje się częściowe zaćmienie Słońca. Choć z terenu naszego kraju nie uświadczymy całkowitego zakrycia słonecznej tarczy, to mieszkańcy zachodnich regionów będą mieli okazję podziwiać znacznie głębszą fazę tego zjawiska niż ci na wschodzie.
Szczególnie uprzywilejowaną pozycję na astronomicznej mapie zajmuje Wrocław. Jak podaje Karol Wójcicki, twórca popularnego profilu „Z głową w gwiazdach”, początek tego niecodziennego spektaklu w stolicy Dolnego Śląska nastąpi około 19:17. Kulminacyjny moment będziemy mogli zaobserwować o 20:09, a zaledwie dziesięć minut później, o 20:19, tarcza słoneczna schowa się za horyzontem.
To oznacza, że faza maksymalna nastąpi na krótko przed zajściem Słońca.
Obserwacja zaćmienia Słońca. Ważny jest odsłonięty horyzont
Pora dnia ma w tym przypadku niebagatelne znaczenie. Ponieważ Słońce znajdzie się już bardzo nisko nad horyzontem, widok może zostać przysłonięty przez budynki, drzewa czy nierówności terenu. Dlatego tak ważne jest znalezienie dogodnego punktu obserwacyjnego, oferującego nieskrępowany widok na północny zachód. Świetnie sprawdzą się w tym celu rozległe polany, brzegi akwenów czy łagodne pagórki.
We Wrocławiu należy skierować wzrok przede wszystkim na zachodnią część nieba. Niskie położenie Słońca może dodatkowo spotęgować wizualny efekt całego zjawiska.
Na wyjątkowy charakter tegorocznego zaćmienia zwraca uwagę Karol Wójcicki:
"Minął nieco ponad rok od ostatniego częściowego zaćmienia Słońca w Polsce, ale aż od 27 lat (11 sierpnia 1999) nie mieliśmy zaćmienia tak głębokiego, jak to, które wydarzy się w najbliższą środę."
Sierpień 1999 roku stanowi tu istotny kontekst. Zbliżające się zaćmienie jest powiązane z całkowitym zasłonięciem, które przetnie Europę, podczas gdy Polacy będą świadkami jedynie jego częściowej odsłony.
"Nadciągające zaćmienie Słońca będzie - podobnie jak zaćmienie z 1999 roku - będzie wynikiem przebiegającego przez kontynentalną część Europy zaćmienia całkowitego. Cień Księżyca pomknie przez Islandię, Atlantyk i Hiszpanię - z tego powodu u nas zjawisko będzie miało charakter wyłącznie częściowy, ale za to bardzo spektakularny!"
- podkreśla Wójcicki.
Na północy Polski maksymalna faza wystąpi nieco później, z kolei na południowym wschodzie może się zdarzyć, że Słońce zdąży zajść, zanim dojdzie do apogeum. Zasięg zjawiska jest więc ściśle uzależniony od położenia geograficznego. Zasada jest prosta: im dalej na zachód, tym większy fragment Słońca zniknie z naszych oczu.
"Przemieszczający się po niebie Księżyc przysłoni do 85% tarczy Słońca na zachodzie kraju, ok. 79% w Warszawie, a im dalej na południowy wschód, tym mniej - tam Słońce zdąży zajść przed maksymalną fazą."
- tłumaczy autor bloga „Z głową w gwiazdach”.
To właśnie dlatego to zachodnie regiony Polski zapewnią najlepsze warunki do podziwiania zaćmienia.
Jak bezpiecznie patrzeć na zaćmienie Słońca? Ostrzeżenie ekspertów
Nawet częściowe zaćmienie wymaga odpowiedniego przygotowania i zachowania ostrożności. Ponieważ tarcza nie zniknie w całości, nie wolno patrzeć na nią bez właściwego zabezpieczenia oczu.
Karol Wójcicki kategorycznie przestrzega:
"UWAGA: Z Polski Słońce NIE zostanie zasłonięte w całości, więc oczy trzeba chronić przez cały czas trwania zjawiska - nie ma tu ani sekundy, kiedy można w pełni bezpiecznie spojrzeć „gołym okiem""
Aby uniknąć uszkodzenia wzroku, należy wyposażyć się w specjalistyczne okulary z certyfikatem. Dopuszczalne jest również użycie profesjonalnej folii słonecznej na sprzęcie optycznym. Pamiętajmy, że zwykłe okulary przeciwsłoneczne absolutnie nie nadają się do tego celu i nie zapewniają niezbędnej ochrony.
Zabronione jest też korzystanie z domowych sposobów i niesprawdzonych materiałów.
- Najlepiej wybrać się w zachodnią część Polski, odnaleźć miejsce, z którego zachodni horyzont nie będzie przesłonięty drzewami, blokami lub górami. Zabrać ze sobą specjalne okulary lub wykorzystać metodę projekcji. Pod żadnym pozorem nie wolno patrzyć bezpośrednio na Słońce, ani „gołym okiem”, ani przez lornetkę, teleskop czy inny instrument optyczny bez odpowiedniego filtra słonecznego. Nieprawidłowa obserwacja może doprowadzić do trwałego uszkodzenia wzroku
- ostrzega Polska Agencja Kosmiczna.
Zaćmienie Słońca. Kiedy obserwować we Wrocławiu?
- ok. 19:17 – start zjawiska,
- ok. 20:09 – faza maksymalna,
- ok. 20:19 – zachód Słońca,
- w nocy – dogodne warunki do wypatrywania roju Perseidów.
Podcasty
Playlisty tematyczne
