Spis treści
Sprawa trafiła do sądu po kontroli na granicy
Przed Sądem Administracyjnym w Dreźnie rozpatrzono dwie połączone sprawy dotyczące kontroli wjazdowych prowadzonych na granicach Niemiec z Polską i Czechami w Saksonii- informuje focus.de. Jednym ze skarżących był obywatel Polski, który zakwestionował działania niemieckiej policji federalnej.
Mężczyzna nie zgadzał się z przeprowadzoną kontrolą tożsamości oraz przeszukaniem bagażnika samochodu. Uznał, że funkcjonariusze naruszyli jego prawa i postanowił dochodzić swoich racji przed sądem.
Sędziowie: działania były niezgodne z prawem
Jak poinformował sąd, obie skargi zostały uznane za dopuszczalne. Sędziowie stwierdzili również, że istnieje realna możliwość powtórzenia podobnych kontroli w przyszłości, dlatego sprawa wymagała rozstrzygnięcia.
Najważniejszy wniosek jest jednak inny. Według sądu zarówno kontrola tożsamości, jak i sprawdzenie bagażnika były bezprawne. Kosztami postępowania została obciążona strona pozwana, czyli państwo niemieckie.
Spór o zasady obowiązujące w strefie Schengen
Skarżący argumentowali, że wielomiesięczne kontrole prowadzone na granicach wewnętrznych Unii Europejskiej naruszają fundamentalne zasady swobodnego przemieszczania się w strefie Schengen.
Wprawdzie przepisy dopuszczają czasowe przywracanie kontroli granicznych, ale jedynie w szczególnych okolicznościach i w odpowiedzi na konkretne zagrożenia. Zdaniem powodów argumenty przedstawiane przez niemiecką policję federalną nie były wystarczające, aby uzasadnić tak daleko idące działania. Wątpliwości dotyczyły również kontroli bagażnika, którą uznano za przeszukanie.
To nie pierwszy taki wyrok
Pełnomocnik skarżących, adwokat Christoph Tometten, po ogłoszeniu wyroku stwierdził, że kolejne sądy administracyjne uznają podobne kontrole za niezgodne z prawem. Jego zdaniem niemiecki rząd powinien zrezygnować z dalszego utrzymywania takich działań na granicach z sąsiednimi państwami.
Wcześniej podobne orzeczenia zapadały już w Bawarii oraz Nadrenii-Palatynacie, co pokazuje, że problem od dłuższego czasu budzi kontrowersje w niemieckim wymiarze sprawiedliwości.
Czy Polak dostanie odszkodowanie?
Na razie nie ma mowy o automatycznej wypłacie pieniędzy. Sąd rozpoznawał tzw. skargę o ustalenie bezprawności działania administracji. Oznacza to, że wyrok jedynie potwierdza, iż konkretne czynności były niezgodne z prawem.
Jak podkreślają przedstawiciele sądu, samo orzeczenie nie oznacza automatycznego przyznania odszkodowania. Niewykluczone również, że sprawa będzie miała dalszy ciąg. Sędziowie dopuścili możliwość wniesienia apelacji, którą rozpatrywałby Saksoński Wyższy Sąd Administracyjny. Pisemne uzasadnienie wyroku nie zostało jeszcze opublikowane.
Niemcy przedłużają kontrole od lat
Kontrole na granicach z Polską i Czechami Niemcy prowadzą od października 2023 roku. Władze w Berlinie tłumaczą ich utrzymywanie koniecznością walki z nielegalną migracją oraz przemytem ludzi. Mimo że przepisy strefy Schengen przewidują takie rozwiązania jedynie jako środek tymczasowy, niemiecki rząd regularnie przedłuża obowiązywanie kontroli. To właśnie długotrwały charakter tych działań stał się jednym z głównych argumentów podnoszonych przez przeciwników granicznych kontroli.
Odpowiedź Polski na działania Berlina
Rosnące napięcia wokół sytuacji na granicy sprawiły, że własne kontrole zdecydowała się wprowadzić również Polska. Kontrole po polskiej stronie granicy zaczęły obowiązywać latem 2025 roku i objęły przejścia graniczne z Niemcami oraz Litwą. Rząd argumentował, że jest to reakcja na niemieckie działania oraz sposób na ograniczenie niekontrolowanego przepływu migrantów. Oznacza to, że kierowcy przekraczający polsko-niemiecką granicę muszą liczyć się obecnie z kontrolami zarówno ze strony niemieckich, jak i polskich służb.