Środowy wstrząs z rejonu Lubina miał według zaktualizowanych danych EMSC magnitudę 3,1. Co istotne, wstrząs nie był naturalnym trzęsieniem ziemi związanym z procesami tektonicznymi. Zgodnie z informacjami przekazanych przez KGHM miał on charakter sprowokowany. W momencie zdarzenia w rejonie zagrożenia nie znajdowali się pracownicy.
Dla porównania historia zna na polskich ziemiach znacznie potężniejsze wydarzenia. Jednym z najbardziej niezwykłych było trzęsienie ziemi z 5 czerwca 1443 roku. Wstrząsy odczuwano na rozległym obszarze Europy Środkowej, a źródła historyczne wspominają o uszkodzeniach i zawaleniach murowanych budowli.
Według współczesnych opracowań wydarzenie z 1443 roku jest uznawane za najsilniejsze trzęsienie ziemi odczuwalne na terenach dzisiejszej Polski. Jego dokładna magnituda pozostaje jednak przedmiotem szacunków, ponieważ w XV wieku nie istniały oczywiście współczesne sejsmografy.
Wstrząsy z 1443 roku odczuto także we Wrocławiu
Trzęsienie ziemi nastąpiło 5 czerwca 1443 roku. Jego skutki były odczuwalne na dużym obszarze. Relacje historyczne dotyczą m.in. Wrocławia, Brzegu i Krakowa.
- Polska znalazła się w obszarze makrosejsmicznym tego trzęsienia. W Krakowie zawaliło się sklepienie kościoła św. Katarzyny, we Wrocławiu powstały liczne szkody w budynkach, w Brzegu został uszkodzony kościół św. Mikołaja
- czytamy w opracowaniu Barbary Guterch pt. "Sejsmiczność Polski w świetle danych historycznych".
Wstrząsy były odczuwalne również poza granicami dzisiejszej Polski. Szczególnie interesujący jest opis pozostawiony przez Jana Długosza. Kronikarz pisał o zjawisku, podczas którego „rozwalały się wieże i murowane budowle”, a nawet solidne domy miały mocno się kołysać.
Relacja Długosza jest jednym z najważniejszych historycznych świadectw pozwalających współczesnym badaczom odtworzyć skalę wydarzenia.
Jak silne było trzęsienie z 1443 roku?
Tutaj pojawia się ważne zastrzeżenie. Nie można podać jego magnitudy z taką pewnością jak w przypadku współczesnych trzęsień ziemi. W różnych opracowaniach pojawiają się wartości sięgające około 6–6,5 magnitudy, ale naukowcy zwracają uwagę na niepewność rekonstrukcji historycznego zjawiska. Co istotne, starsze opracowania wiązały epicentrum z terenami Dolnego Śląska. Nowsze badania wskazują jednak, że źródło trzęsienia mogło znajdować się na terenie dzisiejszej Słowacji, w rejonie środkowej części tego kraju.
Najsilniejsze trzęsienie z epicentrum w Polsce było w 1786 roku
Jeżeli przyjmiemy inne kryterium i zapytamy o najsilniejsze naturalne trzęsienie, którego epicentrum znajdowało się na terenie dzisiejszej Polski, odpowiedź prowadzi nas do 3 grudnia 1786 roku.
Wstrząs wystąpił w rejonie Myślenic. Jego siłę przez lata oceniano na około M5,6. Nowsze badania historycznego wydarzenia podają jednak również wartość Mw 5,3, co pokazuje, że przy analizowaniu dawnych trzęsień należy zachować ostrożność przy porównywaniu konkretnych wartości. Wstrząsy z 1786 roku były częścią większej aktywności sejsmicznej w południowej Polsce w latach 1785-1786.
Drżały budynki, poruszały się przedmioty
Skutki wydarzenia z 1786 roku były odczuwalne na bardzo dużym obszarze. Historyczne relacje mówią m.in. o drganiach budynków, uszkodzeniach elementów konstrukcyjnych oraz przedmiotach spadających wewnątrz budynków. Trzęsienie odczuwano m.in. w Krakowie, gdzie obserwowano nietypowe zachowanie wody w Wiśle. W kościołach spadały fragmenty tynków i gzymsów, a dzwony miały poruszać się samoczynnie. To właśnie dlatego wydarzenie z 1786 roku jest jednym z najważniejszych punktów w historii polskiej sejsmologii.
Trzęsienia ziemi w czasach współczesnych
Współczesne pomiary pozwalają już znacznie dokładniej określać parametry trzęsień ziemi. Jednym z istotnych wydarzeń było trzęsienie na Podhalu z 30 listopada 2004 roku. Jego epicentrum znajdowało się w rejonie Zakopanego. W zależności od zastosowanej metody i katalogu podawane są nieco różne wartości magnitudy, sięgające około 4,5-4,8.
Wstrząs był odczuwalny przez mieszkańców, szczególnie w pobliżu epicentrum. Pojawiały się relacje o drgających szybach, przesuwających się przedmiotach czy pękających ścianach.
W 2004 roku Polska odczuła także silne trzęsienia w obwodzie kaliningradzkim
Rok 2004 zapisał się w polskiej historii sejsmicznej również z innego powodu. We wrześniu doszło do kilku silnych trzęsień ziemi w obwodzie kaliningradzkim. Dwa z nich osiągnęły magnitudy około 5,0 i 5,3. Choć epicentra znajdowały się poza Polską, wstrząsy były odczuwalne na północy i wschodzie kraju. Według relacji przytaczanych przez polskich sejsmologów wydarzenia te powodowały m.in. drgania budynków, a w niektórych miejscach również niewielkie uszkodzenia.
Choć Polska należy do obszarów o stosunkowo niewielkiej aktywności tektonicznej, silne trzęsienia ziemi na terenie naszego kraju nie są zjawiskiem bez precedensu.
Polska nie należy do obszarów o dużej aktywności sejsmicznej. Jak wyjaśnia Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy, nasz kraj znajduje się w strefie słabej aktywności sejsmicznej. Nie oznacza to jednak, że ziemia pod naszymi stopami pozostaje całkowicie nieruchoma.
- Podłoże cały czas ‘pracuje’, w górę, dół i na boki
- tłumaczy PIG-PIB.
Dane instytutu pokazują skalę tego zjawiska. W samym tylko 2021 roku zarejestrowano i zweryfikowano 611 zdarzeń sejsmicznych. Dominowały wśród nich wstrząsy związane z działalnością górniczą, przede wszystkim wydobyciem węgla kamiennego, węgla brunatnego oraz miedzi.
Dramat w Kolumbii! Potężne trzęsienie ziemi, dziesiątki zabitych i zgliszcza
17
Podcasty
Playlisty tematyczne
