Finansowym sercem Wołowa, w latach 60-tych ośmiotysięcznego miasteczka pod Wrocławiem, był oddział Narodowego Banku Polskiego w poniemieckiej kamienicy. Zajmował parter z salą obsługi i skarbcem, piętro pierwsze z działem kredytowym, na drugim były dwa mieszkania prywatne. Mimo peryferyjnego położenia bank obsługiwał wielomilionowe transakcje, związane m.in z wypłatami pensji pracownikom licznych w okolicy PGR-ów.
"Skok stulecia" na Dolnym Śląsku
Za „skokiem stulecia” stali Mieczysław F. (38 l.), właściciel punktu napraw sprzętu RTV, Józef S. (35 l.), właściciel zakładu rymarskiego, Wiktor K. (46 l.), wołowski taksówkarz jeżdżący Warszawą M20, Jan J. (49 l.), właściciel zakładu ślusarsko-mechanicznego w Obornikach Śląskich, Rudolf D. (35 l.), kasjer-skarbnik w okradzionym banku oraz dwóch młodych ludzi. Byli to Alfred F. (27 l.), brat Mieczysława F., laborant we Wrocławskich Zakładach Elektronicznych oraz Mikołaj K. (25 l.), szwagier rymarza, magazynier na budowie.
Nikt z nich nie był karany, a oprócz bankowca, ojca ósemki dzieci, nikt z nich nie miał finansowych braków. Pomysł napadu pojawił się w głowie Mieczysława F., który jako radiotechnik pomagał w opracowaniu instalacji alarmowej banku.
Jan J., ślusarz, którego fascynowały przedwojenne szajki kasiarzy, w teorii wiedział, jak przygotować punkt po punkcie włamanie - prowadzili obserwacje, wchodzili na rekonesans do banku, badali zwyczaje mieszkających w okolicy ludzi. Chcieli wejść od frontu, zaskoczyć strażnika i szybko rozpruć sejf. Łatwizna? Nie do końca - ich plany rozbił w pył Rudolf D., pracownik banku. Przekonał ich, że do skarbca należy wejść przez piwnicę, przekuwając się przez strop - kiedy kilka miesięcy wcześniej zepsuł się zamek w drzwiach, zrobiono to w pełni legalnie i, jak to bywało w PRL, dziurę zalepiono byle jak. Narzędzia przygotował Jan J. - z solidnego podnośnika samochodowego, rur i żelaznej stopy, którą wypchnięto dziurę w stropie.
Doszło do tego w nocy z niedzieli na poniedziałek (19-20 września 1962 r.). Wcześniej dwaj najmłodsi włamywacze sterroryzowali strażnika bankowego - nie zrobili mu krzywdy, chcieli mu nawet po wszystkim wysłać 50 tys. zł, za „straty moralne”. Wierceniem dziury w stropie i rozpruwaniem sejfu zajęli się radiotechnik z rymarzem, po trzech godzinach dostali się do kasy. Na widok kilkudziesięciu tysięcy banknotów o nominale 500 zł i 100 zł ten drugi omal nie zemdlał ze szczęścia. Pieniądze wywiózł taksówkarz, który pod miastem przekazał je ślusarzowi. Wołów i cała Polska dowiedziała się o wszystkim rano.
Wpadli przez... narzutę na łóżko!
- W skarbcu zobaczyłam kupę gruzu, połamane drzwi kasy pancernej i porozrzucane worki po pieniądzach - wspominała kasjerka banku. Z sejfu zniknęło dokładnie 12 531 000 zł, co stanowiło równowartość 7831 ówczesnych średnich pensji, które wynosiły ok. 1680 zł. Dla przykładu, w 2025 roku przeciętne wynagrodzenie w Polsce wynosiło 8903 zł brutto, stąd można przyjąć (nie porównując przy tym siły nabywczej pieniądza), że wołowski łup byłby warty dzisiaj ok. 69,7 mln złotych.
Na miejscu pracowało 100 milicjantów, ściągniętych z całego kraju. Nie mieli należytej ilości aut, do wożenia dochodzeniowców wynajęto… jednego ze sprawców, taksówkarza Wiktora K.!
Wpadli na początku października 1962 r. - mimo ustaleń, że nie ruszają łupu przez trzy lata, pieniądze zaczęły ich parzyć - szybko w ruch poszły nowe pięćsetki, których numery seryjne znali milicjanci. Żona Mieczysława F. chciała zapłacić takim banknotem za narzutę na łóżko. - Pani mi odda tę pięćsetkę, dostałam ją od nieznajomego, jeśli fałszywa, to podrę, wolę stracić - próbowała wyrwać ją ekspedientce, która zaczęła spisywać numery.
W ciągu kilku dni wyłapano wszystkich, przed sądem stanęli na początku grudnia 1962 r.. Groziła im nawet kara śmierci - od stryczka uchroniło ich jedynie to, że zdołali wydać tylko 150 tys. zł. Pięciu włamywaczy usłyszało wyroki dożywocia, dwaj młodsi zaś kilkunastu lat więzienia. Wyszli na wolność w 1979 r. i nigdy nie popełnili już przestępstwa.
14
Podcasty
Playlisty tematyczne
